İçeriğe geç
Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00

Çocuk Psikoloğu

Çocuklarda öfke nöbeti ve öfke kontrolü: görülmek isteyen ihtiyaç

Psk. Gülnaz Küsin Yalçın  ·  16 Kasım 2026  ·  4 dk okuma

Tırtıl öfkeli, arkasında dalga, yanında sakin Tilki
İçindekiler

Market kasasında yere uzanan, parkta oyuncağı elinden alınınca çığlık atan, akşam yemeğinde tabağı iten bir çocuk. Çocuklarda öfke nöbeti çoğu evin tanıdığı bir sahne ve hiçbir ebeveyn o anda ne yapacağından emin olmuyor.

Gugu'nun Instagram sayfasında Tilki ve Tırtıl'la paylaştığım bir görselin başlığı şöyleydi: "Görülmek isteyen ihtiyaç: öfke nöbeti". Bu yazı o başlığın üzerine kurulu.

Öfke nöbeti ile kötü davranış aynı şey değil

Öfke nöbeti geçiren çocuk sizi sınamıyor, yönetemediği bir duyguyla baş başa kalıyor. Küçük bir çocuğun duyguyu düzenleyen beyin bölgeleri henüz gelişme yolunda. Yani o an "yapmak istemiyor" değil, çoğu zaman "yapamıyor".

Bu, davranışın sınırsız olduğu anlamına gelmez. Duyguyu davranıştan ayırmak burada işe yarar: öfke olabilir, vurmak olmaz. Duyguya evet, davranışa sınır.

Nöbetin altındaki ihtiyaç: görülmek, anlaşılmak

Nöbetin altında çoğu zaman bir ihtiyaç yatar: yorgunluk, açlık, aşırı uyarılma, anlaşılmadığı hissi ya da bir sınırın yarattığı hayal kırıklığı. Çocuk bunu söze dökemediği için bedeniyle gösterir.

Tilki ve Tırtıl hikâyelerinde Tilki'nin yaptığı üç şey hiç değişmez: gelir, adlandırır, kalır. Öğüt vermez. Öfkeyle kabaran Tırtıl'ın yanına oturur ve duygunun adını koyar. Çocuğun ihtiyacı çoğu zaman tam olarak budur: biri yanında dursun ve ne yaşadığını söylesin.

Nöbet sırasında ne yapılır

Önce kendi sakinliğinize bakın. Siz de yükselirseniz iki yangın olur. Çocuğa yakın durun, ama onu sıkıştırmayın. Güvenliyse yanında oturmak yeterli.

Kısa konuşun. "Çok kızdın, buradayım." gibi bir cümle yeterli. Öğüt, açıklama ve soru bu anda işe yaramaz, çünkü çocuğun düşünen tarafı o an devrede değil. Vurma ya da fırlatma varsa sakin bir sesle durdurun: "Vurmama izin vermem. Kızabilirsin."

Halka açık bir yerdeyseniz çocuğu mümkünse daha sakin bir köşeye alın. Çevreden gelen bakışlar sizin sakinliğinizi zorlayabilir, ama çocuğun o an en çok ihtiyacı olan şey sizin tepkiniz değil, yanında olmanız.

Nöbetten sonra konuşma zamanı

Fırtına geçtikten sonra konuşmak mümkün olur. Çocuk sakinleştiğinde olanı birlikte adlandırın: "Oyuncağı alınca çok kızdın. Sonra yere yattın." Suçlamadan, kısa tutarak.

Sonra bir sonraki sefer için küçük bir seçenek önerin: "Kızınca bana gelip sarılabilirsin ya da ayağını yere vurabilirsin." Çocuğun hazır olmadığı bir derse çevirmeyin, ertesi gün de aynı cümleyi tekrarlamak yeterli.

Yaşa göre öfke: iki üç yaş, okul çağı, ergen

İki üç yaşında öfke nöbetleri sık görülür, çünkü çocuk "benim" demeyi öğreniyor ama sözcükleri yetersiz kalıyor. Bu yaşta nöbetler çoğu zaman yaşla birlikte seyrekleşir.

Okul çağında öfke genellikle daha sözlü olur: bağırmak, kapıyı çarpmak, ders ya da arkadaş ilişkilerinden doğan hayal kırıklıkları. Burada çocuğa duygusunu adlandırması için yardım etmek önem kazanır.

Ergenlikte öfke çoğu zaman bağımsızlık ihtiyacıyla birlikte gelir. Kapı çarpmak, geri çekilmek ya da sert konuşmak olabilir. Ergenle nöbet sırasında tartışmak yerine, sakinleştikten sonra konuşmak daha verimli olur.

Öfkeyi duygu çarkı ile adlandırmak

Öfke çoğu zaman altındaki başka duyguların kapısıdır: hayal kırıklığı, korku, kıskançlık, utanç, yorgunluk. Duygu çarkı gibi araçlar çocuğun bu kelimelere ulaşmasına yardımcı olur. Çocuk "kızgınım" demeyi öğrendiğinde bir adım ötesine, "hayal kırıklığına uğradım" demeye de gidebilir.

Bunu nöbet sırasında değil, sakin bir anda yapın. Birlikte çizim yapmak ya da duygu kartlarına bakmak, öfke kontrolü için çocuğun kendi araçlarını geliştirmesine yardım eder.

Ne zaman bir psikologla görüşmek

Nöbetler sık ve yoğunsa, zamanla azalmak yerine artıyorsa, çocuk kendine ya da başkasına zarar veriyorsa, okulda ya da arkadaşlıklarda sorun yaratıyorsa ya da siz ne yapacağınızı bilemez hâle geldiyseniz bir psikologla konuşmayı düşünebilirsiniz.

Küçük çocuklarla çoğunlukla oyun terapisi yoluyla, ergenlerle bilişsel davranışçı terapi ile çalışıyorum. Ebeveynle de çocuğa nasıl eşlik edebileceğimizi birlikte konuşuyorum. Sormak istediğiniz bir şey olursa 0533 576 00 78 numarasından bana ulaşabilirsiniz.

Öfke kötü bir duygu değil. Çocuğun onunla ne yapacağını öğrenmesine eşlik edebiliriz.

Sık sorulan sorular

Öfke nöbetinde ceza verilir mi?

Nöbet sırasında ceza çoğu zaman işe yaramaz, çünkü çocuk o an öğrenebilecek durumda değildir. Güvenliği sağlayın, sakinleşmesine eşlik edin, sınırı nöbet bittikten sonra kısa ve sakin biçimde yeniden koyun. Davranışın sonucu ile ceza farklıdır: örneğin fırlattığı oyuncağı birlikte toplamak bir sonuçtur.

Halka açık yerde nöbet geçirirse ne yapmalıyım?

Mümkünse çocuğu daha sakin bir yere alın, yanında kalın ve kısa konuşun. Çevrenin bakışlarına cevap vermek zorunda değilsiniz. Eve dönünce de nöbeti tekrar gündeme getirip utandırmayın.

Kaç yaşına kadar normal?

Küçük çocuklarda sık görülür ve çoğu zaman yaşla birlikte azalır. Okul çağında da zaman zaman öfke patlamaları olabilir. Sıklık, şiddet ve günlük hayata etkisi önemlidir. Bu konuda endişeniz varsa yaşa bakmadan bir psikologla konuşabilirsiniz.

Vurma ve ısırma olursa ne yapılır?

Önce güvenliği sağlayın ve davranışı sakin bir sesle durdurun: "Vurmama izin vermem." Sonra çocuğun duygusunu adlandırın: "Çok kızdın." Ceza ya da bağırma yerine, sakinleştikten sonra başka bir yol önerin. Bu sık oluyorsa bir psikologla konuşmak yardımcı olur.

Öfke kontrolü için terapi nasıl çalışılır?

Küçük çocuklarda oyun yoluyla, çocuğun öfkesini ve altındaki duyguları güvenli bir ortamda tanımaya çalışılır. Ergenlerde düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı birlikte inceleriz. Ebeveynle de evde neler deneyebileceğinizi konuşuruz. Sonuç için süre ya da garanti vermem, her çocuk kendi hızında ilerler.

Öfke nöbetleri sık ve uzun sürüyorsa Adana çocuk psikoloğu sayfasında nasıl çalıştığımı anlattım.

Psk. Gülnaz Küsin Yalçın

Yazar

Psk. Gülnaz Küsin YalçınAdana'da çocuk ve ergen psikoloğu, oyun terapisti. 2017'den beri çocuklar ve aileleriyle çalışıyor; Gugu Çocuk'un kurucusu.Özgeçmişin tamamı