Akşam yorgunluğu, geç kalınan bir sabah, aynı şeyin yirminci kez söylenmesi. Sonra bir anda sesiniz yükseliyor. Çocuğun yüzü değişiyor, odaya bir sessizlik çöküyor ve siz de içinizden "Ne yaptım ben?" diyorsunuz.
Bu yazı o andan sonrası için. Gugu'nun Instagram sayfasında kırık bir vazonun çizimini paylaşmıştım ve başlığı şuydu: "Zor anlardan sonra çocuğumla ilişkimi nasıl onarırım?" Cevabım kısa: onarım her zaman mümkün.
Bağırdım, şimdi ne olacak?
Bağırdıysanız ilk yapacağınız şey kendinizi yargılamak olmasın. Çocuğa bağırmak herkesin yaşayabileceği, ama istemeyeceği bir andır. Önemli olan o andan sonra ne yaptığınız. Çocuk bu anda ilişkinin sizin için hâlâ değerli olup olmadığını görmeye çalışır.
Sizin gözünüzde bir olay olan şey, çocuk için kendisiyle ilgili bir mesaja dönüşebilir: "Beni sevmiyor mu, ben kötü müyüm?" Onarım bu mesajı yeniden yazma fırsatıdır.
Sarsılan şey bağ değil, o andaki güven
Bağırdığınızda bağınız bitmez. Sarsılan, çocuğun o andaki güven duygusudur. Güven yeniden kurulabilir ve bunu kuran siz olabilirsiniz.
Çocuk bazen kızgın olmaktan çok ürkmüş olur. Bunu bildiğinizde çocuğa yaklaşma biçiminiz de değişir.
Kintsugi: çatlak gizlenmez, altınla tamamlanır
Kintsugi, kırılan seramiği altın katkılı bir yapıştırıcıyla onarmaya dayanan bir Japon geleneğidir. Çatlaklar saklanmaz, altınla belirginleşir. Vazo kırıldığı hâliyle değil, onarıldığı hâliyle kullanılmaya devam eder.
Çizimdeki vazoyu bu yüzden seçtim. İlişkide de yaşanan zor an inkâr edilmez. Üzerine konuşulur, tamamlanır ve ilişki o izle birlikte devam eder. Yeniden bir araya gelmek için hiç kırılmamış olmak gerekmiyor.
Onarımın üç adımı: sakinleş, adlandır, geri dön
Önce sakinleşin. Siz sakin değilken yapılan açıklama çoğu zaman yeni bir tartışmaya döner. Birkaç derin nefes alın, bir bardak su için, gerekirse kısa bir süre başka odaya geçin. Çocuğa "Biraz sakinleşip geliyorum" demek de onarımın parçasıdır.
Sonra olanı adlandırın. "Sana bağırdım. Sinirlenmiştim, ama bağırmam doğru değildi." gibi kısa, dürüst bir cümle yeterli. Çocuğun duygusunu da adlandırabilirsiniz: "Korktuğunu gördüm."
Son olarak geri dönün. Çocuğun yanına oturun, sarılmasına ya da biraz uzak kalmasına izin verin. Konuşmasa da orada olmanız önemli. Onarım çoğu zaman tek bir konuşmayla bitmez, gün içinde küçük dönüşlerle sürer.
Çocuğa yaşına göre ne söylenir
Küçük çocuklarda cümleler kısa ve somut olmalı: "Bağırdım, üzgünüm. Seni seviyorum." Açıklamayı uzatmayın, sarılma ve yakınlık bu yaşta kelimeden güçlüdür.
Okul çağındaki çocuğa biraz daha açık konuşabilirsiniz: "Çok yorgundum ve sana bağırdım. Bu senin suçun değildi. Bunu başka türlü söylemeyi deneyeceğim." Çocuğun ne hissettiğini sormak da bu yaşta mümkündür.
Ergenle konuşurken sorumluluğu üstlenmek en çok işe yarar: "Sesimi yükselttim, özür dilerim. Konuşmak istersen buradayım." Ergenin cevap vermemesi özrünüzün işe yaramadığı anlamına gelmez.
Suçluluk yerine sorumluluk
Suçluluk ilk bakışta sorumluluk gibi görünür, ama aslında dikkati çocuktan alıp size çevirir. "Ben berbat bir ebeveynim" demek çocuğun o an ihtiyaç duyduğu ilgiyi sizin duygunuza taşır. Sorumluluk ise davranışa bakar: "Bağırdım ve bunun üzerine konuşmak istiyorum."
Kendinize de aynı yumuşaklıkla yaklaşabilirsiniz. Davranışınızı değiştirmeye çalışırken kendinize kötü bir ebeveyn demek gerekmiyor. Çocuklarda duyguyu davranıştan ayırmaya çalışıyorsak, kendimiz için de aynısını yapabiliriz.
Onarım sonrası günlük küçük ritüeller
Zor bir anın ardından ilişkiyi besleyen şeyler genellikle küçük ve düzenli olanlardır. Yatmadan önce beş dakikalık bir sohbet, birlikte çizim yapmak, sabah aynı sarılma. Çocuk bu tekrarlardan ilişkinin sağlam olduğunu öğrenir.
Zor anların yeniden yaşanması mümkündür ve bu bağın zayıf olduğunu göstermez. Her seferinde yeniden dönmek, çocuğa onarımın mümkün olduğunu gösterir.
Yaşadığınız zorlukta destek almak isterseniz ebeveyn danışmanlığı sayfasından çalışma biçimimi okuyabilir, 0533 576 00 78 numarasından bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Özür dilemek otoriteyi zedeler mi?
Çocuğa özür dilemek otoritenizi zedelemez, ona hatadan sonra nasıl davranılacağını gösterir. Çocuk, sorumluluk almayı sizden öğrenir. Özür kısa ve sade olsun, ardından sınırlar aynı kalsın.
Bağırmayı hiç bırakamıyorum, ne yapmalıyım?
Bağırmanın hangi saatlerde ve hangi durumlarda arttığına bakın. Yorgunluk, acele ya da kendi öfkeniz çoğu zaman bir örüntü oluşturur. Sinirlendiğinizi hissettiğinizde birkaç nefes alıp kısa ara vermek yardımcı olabilir. Buna rağmen sık yaşıyorsanız bir psikologla konuşmak iyi gelebilir.
Çocuk özrü kabul etmezse?
Kabul etmek zorunda değil. Kızgınlığını ya da uzak durmasını yargılamayın. "Hazır olduğunda buradayım" demek yeterli. Güven yeniden kurulurken biraz zaman geçmesi doğaldır.
Ne kadar sonra konuşulmalı?
Siz ve çocuk sakinleştikten sonra. Bu bazen on dakika, bazen akşam olabilir. Konuşmayı çok geciktirmemeye çalışın, ama kendiniz sakin olmadan da başlamayın.
Çocukla ilişki bozulduysa destek nasıl alınır?
İlişkinin zorlandığını fark etmek zaten ilk adımdır. Bir psikologla konuşmak, neyin tekrarladığını anlamaya ve çocuğa nasıl eşlik edeceğinize bakmaya yardımcı olur. Görüşmede suçlanmazsınız, birlikte yol bulmaya çalışırız.
Adana'da yüz yüze görüşmek isterseniz pedagog Adana sayfasına bakabilirsiniz.
